เสรีภาพไม่ใช่การตามใจ


FREEDOM-NOT-LICENSE…

เสรีภาพไม่ใช่การตามใจ
ยะเสรีภาพ (Freedom) กับการทำตามใจชอบ (License)
ออกจากกันได้องไร เสรีภาพหากหยิบยื่นให้กับเด็กมากเกินไป
ตอนเรียนอยู่ปีสอง ฉันต้องเรียนวิชาปรัชญาการศึกษา
ยิ่งเรียนก็ยิ่งไม่เข้าใจ จึงเข้าไปถามข้อสงสัยต่าง ๆ กับอาจารย์
คุยกันอยู่นาน แล้วอาจารย์ได้มอบหนังสือ FREEDOM NOT LICENSE
“เสรีภาพไม่ใช่การตามใจ” ให้มา…พร้อมบอกว่า “เธอ ลองเอาไปอ่านดู”

เสรีภาพไม่ใช่การตามใจ หนังสือเล่มนี้ไม่เชิงว่าจะเป็นตำราเรียน
ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้คือ เอ.เอส.นีล. ผู้ก่อตั้งโรงเรียนซัมเมอร์ฮิลในอังกฤษ
โรงเรียนซัมเมอร์ฮิล หรือตามความเข้าใจของคนทั่วไปก็คือ
โรงเรียนประชาธิปไตย นั่นเอง

“นีล”…เขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้น เพื่ออธิบายถึงแนวคิด และปรัชญาการศึกษา
บนพื้นฐานของเสรีภาพ ซึ่งเป็นแนวคิดที่เขานำไปใช้ใน โรงเรียนของเขา

หนังสือเล่มนี้แปลและตีพิมพ์เป็นภาษาไทย เมื่อปี 2532
แต่แนวคิด…ในการให้เสรีภาพแก่เด็ก ๆ ต่อระบบการศึกษาไทยนั้น
ฉันไม่รู้ว่า…เริ่มก่อตัวมาเป็นเวลากี่ปีแล้ว

การศึกษาอย่างไทย ที่เด็กต้องฟังตามครูบอก ทำอย่างที่ครูสั่ง
แม้ทุกวันนี้ เด็กจะมีความกล้าในการแสดงออก
มากกว่าระบบการเรียนการสอน
อย่างเก่า

แต่แนวคิดเรื่องเสรีภาพในประเทศไทย
โดยเฉพาะในระบบการศึกษาไทย
ยังดูเหมือนจะสะเปะสะปะ
ไม่เข้ารูปเข้ารอยซักที

๐๐๐๐๐๐๐
เสรีภาพ ความเสมอภาค เลยไปจนถึงคำว่าประชาธิปไตย เป็นแนวคิดที่
ไม่ว่าใครจะนำมาพูดก็ดูเหมือนจะดึงความสนใจจากผู้คน ได้ง่าย
แต่ในทางปฏิบัติ กลับมาลื่นไหล ราบเรียบ หรือง่ายอย่างคำพูดที่ประดิษฐ์
เป็นวาทกรรมอันสวยหรู

๐๐๐๐๐๐๐


“นีล”…บอกไว้ว่า เสรีภาพ ช่วยแก้ปัญหาทางอารมณ์ให้แก่เด็กและมีผลต่อ
การศึกษาเของเด็กๆ ได้ ผู้ใหญ่ไม่ควรตัดสินว่าเป็นไปได้หรือเป็นไปไม่ได้
โดยไม่ทำความเข้าใจให้ถ่องแท้เสียก่อนว่า เขาใช้คำว่า “เสรีภาพในความหมายอย่างไร” …
ทั้งผู้คนจำนวนมากในทุกสังคม ก็มักตัดสินการดำเนินงาน
ของโรงเรียนซัมเมอร์ฮิล โดยการใช้ความเข้าใจของตนเกี่ยวกับความหมาย
ของเสรีภาพ

“นีล” จึงเขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้น โดยต้องการอธิบายให้เข้าใจว่า เขาใช้คำว่า
เสรีภาพในความหมายอย่างไร และเขานำแนวคิดเรื่องเสรีภาพ ไปใช้ปฏิบัติ
ในโรงเรียนของเขาได้อย่างไร

ผ่านมาหลายปีแล้ว…ที่ฉันผ่านพ้นตำราปรัชญาการศึกษาว่าด้วยเสรีภาพ
แต่ฉันก็ไม่อาจก้าวข้ามกับสิทธิเสรีภาพที่พึงใช้ทั้งต่อตัวเองและผู้อื่นได้ อย่าง
ถ่องแท้

และยิ่งมึนงง กับการใช้สิทธิเสรีภาพ ของประชาชนในประเทศ มากขึ้นทุกวัน
จนบางครั้งรู้สึกว่าตัวเองโง่ยิ่งกว่าเดิม ….ความจริงหนังสือเล่มนี้ ไม่น่าจะจำกัด
ไว้เฉพาะครูที่ใช้กับนักเรียน หรือกับพ่อแม่เพื่อใช้กับลูก

แต่น่าจะใช้ได้กับชีวิตคนในทุกสังคม ทุกวันนี้ใครต่อใครต่างนำ “เสรีภาพ”
มาใช้เพื่อยังประโยชน์ตัวเองมากกว่า สิทธิเสรีภาพต่อผู้อื่น หรือต่อส่วนรวม
“นีล” ไม่ได้บอกว่า เสรีภาพ หากใช้ผิดที่ผิดทางก็ไม่ต่างอะไร กับการก่อการร้าย
และอาจเลยเถิดเป็นการล่วงละเมิดสิทธิผู้อื่นได้


หากจะมีการนำไปใช้ได้จริงในระบบการศึกษา ก็จะเป็นรากฐานในการ
พัฒนาสังคมไทยได้ แต่ดูเหมือนว่าใครที่สามารถพูดเรื่องสิทธิเสรีภาพ
ได้อย่างเป็นคุ้ง เป็นแคว พอถึงขั้นตอนของการปฏิบัติก็กลับติดขัดไปเสียทุกทาง

ปัญหา คืออะไร…?

เพราะผู้คนไม่เข้าใจ…?

หรือเพราะไม่ได้นำไปใช้จริงๆ จังๆ

มีหลายคนบอกว่า หนังสือ …ยิ่งอ่านก็ยิ่งฉลาด


แต่ฉันกลับรู้สึกว่าตัวเองยิ่งอ่านก็ยิ่งโง่

ที่เคยคิดว่าเข้าใจก็ไม่แน่ใจซะแล้ว

เอาเถอะ บางทีหนังสือเล่มนี้อาจไม่ใช่สรณะของฉัน … ฉันได้แต่คิดว่า
ตราบใดที่คนในสังคมยังแสดงพฤติกรรมล่วงละเมิดสิทธิซึ่งกันและกัน
ตราบนั้น เราย่อมไม่สามารถสร้างเส้นทางของสิทธิเสรีภาพ…ให้ก้าวสู่
ความเข้าใจและนำไปใช้ปฎิบัติได้จริงโดยไม่ทำความเดือดร้อนให้กับใคร
แม้แต่กับตัวเอง


“ชาลี”เขียน
30 เมษายน 2553

*เขียนจากการอ่านทบทวนหนังสือ*
“เสรีภาพไม่ใช่การตามใจ” (FREEDOM NOT LICENSE)
เอ.เอส.นีล. เขียน สมบัติ พิศสะอาด แปลและเรียบเรียง
ลักษณะความเรียงของหนังสือเล่มนี้ เป็นการรวบรวมจดหมายถามตอบ
ระหว่างผู้ปกครองเด็กเขียนถามปัญหาการเลี้ยงดูบุตรกับ เอ.เอส.นีล.
โดยเขาได้ตอบคำถาม ตามวิธีคิดที่ตนเองใช้ปฏิบัติในโรงเรียนซัมเมอร์ฮิล
ข้อความบางส่วนคัดลอกมาจากคำแปล และบางส่วนเรียบเรียงขึ้นเอง

ทั้งนี้ ในประเทศไทย ได้มีผู้นำปรัชญาการศึกษาโดยการให้เสรีภาพ
มาใช้ที่โรงเรียนหมู่บ้านเด็ก จังหวัดกาญจนบุรี ตั้งแต่ปี พ.ศ.2522

ขอบคุณบ้านหนังสือชาลีจัง

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: